Sayın İlgili,
Şubemiz, 19. Dönem kurum ziyaretlerinde meslektaşlarımızdan gelen talepler doğrultusunda Mevzuat ve Planlama Çalışma Grubunu oluşturmuştur. Çalışma grubunun amacı; planlama mevzuatındaki hukuksal sorunları ve boşlukları paydaş kurumlarla birlikte tartışmak, uygulamadaki belirsizliklere ortak yaklaşımlar geliştirmek ve düzenli toplantılar aracılığıyla kurumlar arası bir bilgi paylaşım zemini oluşturmaktır. Bu çerçevede ilk toplantı İstanbul‘daki kamu kurumları ve meslek odalarına yönelik çağrıyla düzenlenmiş; ikinci toplantı ise konuyla ilgilenen herkese açık olarak planlanmıştır.
28 Nisan 2026 tarihinde gerçekleştirilen ilk toplantıya Bahçelievler Belediyesi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi, Mimarlar Odası Büyükkent Şubesi‘nden katılım sağlamıştır. Toplantıda değer artış payı ve imar hakkı transferi uygulamaları ele alınmıştır.
Değer artış payı tartışmalarında; değer artışının hangi koşullarda oluştuğuna ve hangi değerin esas alındığına dair belirsizlikler, hangi plan değişikliklerinin DAP kapsamına girip girmeyeceğine ilişkin yorum farklılıkları ve uygulamanın malik talebine bağlı işlemesi nedeniyle sistematik bir planlama aracına dönüşememesi öne çıkan sorunlar olmuştur. Öte yandan malik talebine bağlı bu yapının, kamu kurumlarına geniş bir takdir alanı tanıdığı ve seçici uygulamaya zemin hazırlayarak kurumsal suistimale açık bir işleyişe yol açabileceği de değerlendirmeler arasında yer almıştır. Planlama sürecinde yapılan teknik analizlerin sonradan getirilen değer artış kararlarıyla işlevsiz hale getirilmesi de tartışılan başlıca sorunlar arasında olmuştur. Ayrıca aynı taşınmaz üzerinden DOP kesintisi, vergi, kamulaştırma ve değer artış payı gibi çoklu yüklerin bir arada uygulanması mülkiyet hakkı açısından tartışılmış; özel firmalarca yürütülen değerleme süreçlerinin şeffaflıktan ve denetlenebilirlikten uzak yapısı eleştirilmiştir. Aktarılan somut örneklerde plan değişikliği yapılmasına karşın değer artış payının tahsil edilemediği, mahkeme kararlarıyla süreçlerin iptal edildiği görülmüştür.
İmar hakkı transferi tartışmalarında ise transfer edilecek hakkın nereye ve hangi koşullarda kullanılacağına dair belirsizlikler, imar hakkı belgelerinin devredilmesi ve aynı hakkın birden fazla kişiye satılmasına ilişkin usulsüzlükler gündeme gelmiştir. Yönetmelikte öngörülen emsal artış oranlarının uygulamada çok daha yüksek seviyelere ulaştığı, bunun kentsel yoğunluk artışı, nüfus baskısı ve donatı yetersizliği gibi sonuçlar doğurduğu ifade edilmiştir. Transfer uygulamalarının plan bütünlüğünü zedelediği ve donatı alanlarının dağılımında dengesizlik yarattığı da değerlendirmeler arasında yer almıştır.
Her iki uygulamanın da mevcut haliyle planlama bütünlüğünü zedelediği, suistimale açık olduğu ve kamu yararı üretmek yerine rant üretme riski taşıdığı konusunda toplantıda genel bir uzlaşı oluşmuştur.
Mevzuat ve Planlama Uygulamaları Çalışma Grubu‘nun ikinci toplantısı 9 Haziran 2026 Salı günü saat 13.30‘da Şubemizde gerçekleştirilecektir. Toplantı tüm üyelerimize ve ilgili herkese açıktır.
Katılmak isteyenlerin 2 Haziran 2026 Salı günü saat 17.00‘ye kadar kayıt formunu doldurmaları gerekmektedir.
Form Bağlantısı: https://forms.gle/bcrRuUCCt9zyLfbm9
Saygılarımızla,
TMMOB Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesi
