HATAY`DA ÇOKLU AFET DÖNGÜSÜ: PLANSIZ MÜDAHALELER YENİ KENTSEL RİSKLER ÜRETİYOR
Hatay, 6 Şubat depremlerinin ardından yeniden inşa sürecine dair sorunlar devam ederken, şimdi de altyapı yetersizlikleri, plansız müdahaleler ve yeniden inşa sürecinde bütüncül planlama yaklaşımından mahrum bırakılması nedeniyle yeni bir afetle daha karşı karşıya kalmıştır. Dün yaşanan yoğun yağış sonrası ortaya çıkan su baskınları ve taşkınlar, kentimizin afetlere karşı ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha göstermiştir.
Deprem sonrası süreçte defalarca ifade ettiğimiz üzere; bir kenti yeniden kurmak yalnızca konut üretmekten ibaret değildir. Afet sonrası yeniden yapılanma; ulaşım, altyapı, drenaj sistemleri, ekolojik yapı, zemin özellikleri, su rejimi, yerleşim kararları ve kamusal yaşam ile birlikte değerlendirilerek ele alınmalıdır. Ancak Hatay`da yürütülen süreçte bütüncül planlama anlayışının gözetilmediği bugün yaşanan tabloyla bir kez daha açıkça ortaya çıkmıştır.
Yağışın afete dönüşmesinin nedeni yalnızca meteorolojik koşullar değildir. Yetersiz altyapı, dere yataklarına ve riskli alanlara yönelik müdahaleler, geçirimsiz yüzeylerin artışı, plansız yapılaşma ve koordinasyondan uzak uygulamalar kentteki kırılganlığı büyütmüştür. Depremle ağır yara alan Hatay, ne yazık ki bilimsel planlama ilkeleri esas alınmadan yürütülen kararların sonuçlarını yaşamaktadır. Deprem sonrası dönemde geçici çözüm olarak sunulan ancak kalıcı etkiler üreten yerleşme kararları, yeni konut alanları, ulaşım bağlantıları ve altyapı müdahaleleri; kentin doğal eşikleri, su rejimi ve taşıma kapasitesiyle birlikte değerlendirilmediğinde yeni afet risklerinin zeminini hazırlamaktadır.
TMMOB Şehir Plancıları Odası olarak bir kez daha vurguluyoruz:
Afetlere dirençli kentler; merkezi kararlarla, aceleci uygulamalarla ve parçacıl yaklaşımlarla değil; bilimsel veriler ışığında, katılımcı ve şeffaf planlama süreçleriyle mümkündür. Meslek odalarının, üniversitelerin, yerel yönetimlerin ve kent halkının dahil edilmediği hiçbir yeniden yapılanma süreci sağlıklı sonuç üretmeyecektir.
Başta Hatay olmak üzere, depremden etkilenen kentlerin yeniden inşasında;
- Altyapı ve drenaj sistemleri öncelikli hale getirilmeli,
- Taşkın riski taşıyan alanlar bilimsel olarak değerlendirilmelidir,
- Doğal eşikler ve su koridorları korunmalı,
- Yeni yerleşim alanı, kalıcı konut ve geçici barınma kararları altyapı kapasitesi ve afet riskleriyle birlikte ele alınmalı,
- Kontrolsüz kentsel yayılmaya yol açacak parçacı plan kararlarından vazgeçilmeli,
- İklim krizi ve afet riskleri planlama süreçlerinin temel bileşeni olmalıdır,
- Kentin geleceği kısa vadeli çözümlerle değil, uzun vadeli kamu yararı anlayışıyla ele alınmalıdır.
Hatay halkı bir kez daha yalnız bırakılmamalıdır. Aynı acıları tekrar yaşamamak için bilimsel şehircilik ilkelerine dayalı, kapsayıcı, kamucu ve ekolojik değerlere duyarlı bir planlama anlayışı acilen hayata geçirilmelidir. Hatay`da yaşananlar, deprem bölgesindeki tüm kentler ve Türkiye`nin farklı afet riskleriyle karşı karşıya olan yerleşimleri için açık bir uyarı niteliğindedir.
Ülkemizin farklı bölgelerinde yaşanan sel, taşkın, deprem, yangın ve diğer afetler; kentleşme politikalarının afet risklerini azaltacak biçimde yeniden ele alınmasını zorunlu kılmaktadır. Geçtiğimiz günlerde meydana gelen sel ve taşkın felaketlerinin en kısa sürede kontrol altına alınmasını, benzer afetlerin yaratacağı kayıpları en aza indirecek kapsamlı müdahale planlarının hızla hayata geçirilmesini temenni ediyoruz. Yaşanan kayıplardan ötürü derin bir üzüntü duyuyor, afetlerden etkilenen tüm canlarımıza geçmiş olsun dileklerimizi iletiyoruz.
Kamuoyuna saygıyla duyururuz.
