TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ
ANA SAYFA BİZE ULAŞIN BAĞLANTILAR SİTE HARİTASI

19 EKİM 2021 SALI  

HAKKIMIZDA MEVZUAT YAYINLAR KOMİSYONLAR TUPOB KOLOKYUM
ADANA  ANKARA  ANTALYA  BURSA  DİYARBAKIR  İSTANBUL  İZMİR  KAYSERİ  KONYA  MUĞLA  SAMSUN  TRABZON
SPOBİS ÜYE GİRİŞİ SPOBİS PERSONEL GİRİŞİ

DİYARBAKIR ŞUBE 

nk_08.gif, 836B ŞUBE GİRİŞ SAYFASI

 
 
 
b_haber_bulteni.gif, 3,9kB
b_haber_bulteni.gif, 3,9kB
b_haber_bulteni.gif, 3,9kB

      KENTSEL DÖNÜŞÜM ÇALIŞMASI SONUÇ BİLDİRGESİ

BASIN AÇIKLAMASI

Yayına Giriş Tarihi: 25.12.2020
Güncellenme Zamanı: 18.09.2021 22:15:35
Yayınlayan Birim: DİYARBAKIR

 

Güncellenme Zamanı: 18.09.2021 22:15:58

 
KENTSEL DÖNÜŞÜM ÇALIŞMASI SONUÇ BİLDİRGESİ
 

TMMOB Diyarbakır İl Koordinasyon Kurulu tarafından, Şehir Plancıları Odası Diyarbakır Şubesi öncülüğünde 21 Kasım 2020 tarihinde Diyarbakır`da Kentsel  Dönüşüm Çalıştayı düzenlenmiştir. Kentsel Dönüşüm Çalıştayı Haziran 2020 tarihinde geniş katılımlı şekilde gerçekleştirilmesi ön görülmüş ancak pandemi koşulları nedeniyle ertelenmek zorunda kalınmış ancak daha sonra dar kapsamlı bir şekilde gerçekleştirilmiştir. 

Nasıl bir Kentsel dönüşüme aranan cevap da  TMMOB`nin   (Mühendis, mimar ve şehir planlama disiplinlerinin) yaklaşım esasları dahilinde  teknik, bilimsel ve yasal gereklilikleri ile teknik ilkelerin gözetildiği; ormanları, kıyıları, doğal kaynakları, kent tarihini, kültürünü esas alan yaklaşımlarla bir kentsel dönüşüm model hedeflenmiştir. Hak arama hürriyetini esas alan toplumsal dayanışma ile toplumu ve kentleri kimliksizleştirmeyen bir "kentsel dönüşüm" anlayışının kabul edilebilir olacağı görüşü hakim kılınmıştır.

Kentlerimizde yapılan kentsel dönüşüm uygulamalarına perspektif oluşturması amacı ile yapılan çalıştay 1 gün, 5 oturum olarak düzenlenmiştir. Bu 5 oturumda sırasıyla; Kentsel Dönüşüm Uygulamaları Nasıl Olmalı, Mevcut Kentsel Dönüşüm Uygulamalarında İşleyiş, Kentsel Dönüşüm Uygulamalarının Etkileri, Kentsel Dönüşüme İlişkin Yasal Düzenlemeler-Hukuki Süreç ve Kentsel Dönüşüm Uygulamalarında Örgütlenme-Deneyim Paylaşımları başlıkları altında sunumlar paylaşılmıştır.  

Kentsel dönüşüm kavramı öz ifadeyle; kentlerin fiziksel, ekonomik ve sosyal olarak çöküntü haline gelmiş alanlarının yenilenmesi ya da rehabilite edilmesidir.  

Kentler karmaşık ve dinamik yapıları olan yerleşim birimleridir. Bu dinamik yapıları nedeniyle kuruldukları günden bu yana sürekli bir büyüme ve değişim içinde olmuşlardır. Batı ülkelerinde 19. yy. sanayi devrimi sonrası, Türkiye`de ise özellikle 1950 sonrası ve 1990`lı yıllarda gelişen iç çatışma sonucu kentlere yoğun nüfus akışları olmuş ve bununla birlikte başta plansız(imarsız) ve denetimsiz yapılaşma olmak üzere kentsel sorunlar da baş göstermiştir. Tüm bu sorunların açığa çıkmasıyla birlikte kentsel dönüşüm kavramı gündeme gelmiştir. Özellikle Avrupa`da İkinci Dünya Savaşı sonrası yıkılan kentlerin yeniden inşası amacıyla kentsel dönüşüm uygulamaları hız kazanmıştır.  

Kentsel dönüşüm kavramı; Türkiye`de özellikle 1999 Marmara depremi ile gündeme gelmiştir. Türkiye başta deprem olmak üzere çeşitli doğa olaylarından sıkça etkilenen bir coğrafyada bulunmaktadır. Türkiye`de sadece depremler değil diğer doğa olayları da birer afete dönüşerek can ve mal kayıplarına neden olabilmektedir. Bunu anlamak için yaşadığımız son 30 yılına bakmak bile yeterli olacaktır. Bunların başında en fazla kayıp verilen Gölcük ve Düzce depremleri, Bingöl depremi, Van depremi, son olarak da Elazığ ve İzmir depremi verilebilir. Türkiye`de özellikle 99 depreminden sonra bu imarsız ve denetimsiz yapılaşmanın doğal afetlerdeki can kayıplarını nasıl arttırdığı gerçeği daha görünür olmuştur. Ancak günümüz Türkiye`sinde hala kontrolsüz(yanlış) kentleşmenin ve denetimsiz inşanın önü alınmış değil. Bütüncül planlamadan uzak, proje bazlı, yeterli alt yapı ve sosyal donatıdan yoksun, tarihi, kültürel ve mimari doku kaygısı taşımayan politik nüfusu dağıtma amaçlı ve rant odaklı inşaat faaliyetleri yürütülmektedir. Bunun bir ayağı da kentsel dönüşüm uygulamalarıdır. Kentsel dönüşüm uygulamaları daha çok politize olmuş nüfusun yoğun bulunduğu alanlarda, çarpık kentleşme ve gecekondu bölgelerinde, ekonomik olarak alt gelir grubu olarak tanımlanan nüfusun barındığı alanlarda gerçekleştirilmektedir. Ne yazık ki Türkiye`deki bu uygulamalar sağlıklı kentleşme adına iyi sonuçlar doğurmamaktadır. Bu uygulamalarla birlikte bir kaç yılda bir çıkarılan İmar Affı yasası ile birlikte bu sorunlar daha da derinleştirmektedir. 

 

Bu amaçlarla gerçekleşen kentsel dönüşüm projeleri ile mülksüzleştirme, ‘soylulaştırma` ile birlikte yeni sosyolojik sorunlar oluşmakta, aynı zamanda çevre ve doğa tahribatını arttıran sorunlu kentler oluşmaktadır.  

Bütün bu örneklerle birlikte coğrafyamızda da bu durum farklı yürütülmemektedir. Özellikle son dönemde şehirlerde yaşanan çatışmalardan sonra kentsel dönüşüm adı altında kentlerin doğasına, tarihine, kültürüne ve kentlinin hafızasına yok etmeye dönük uygulamalar ve çalışmalar geliştirilmektedir. Kentlerde güvenlik gerekçeleri öne sürülerek, riskli alan ilanları yapılmış acele kamulaştırma kararları ile de ilan edilen riski bölgelerdeki parseller kamulaştırılmıştır. Özellikle tarihi Sur içi gibi bölgelerde çatışmalar sonrası hasar görmemiş yapıların da yıkımına başlanmış ve insanlar göçe zorlanmıştır. TOKİ eliyle inşası tamamlanan ve yapımı süren geleneksel dokuya uygun olmayacak şekilde sağlıksız yapılar inşa edilmiş ve göç eden nüfusun geri dönmesi için uygun koşullar yaratılmamıştır. Yıkılan kentlerde; her kentin kendi özgül koşulları dikkate alınarak uygulamalar geliştirilmemiştir. Tüm yıkımlara rağmen bölgesel dokunuşlarla kentler eski haline yakın bir forma getirilip, yerel halkın barınması sağlanabilir, göçlere engel oluna bilinirdi. Son dönem de yapılan uygulamalar incelendiğinde, yerleşim alanları 6306 sayılı afet riski atındaki alanların dönüştürülmesine dair kanun ile riskli alanlar ilan edilmiş ve parçacı planlama yaklaşımları ile kent dokusu, kent mimarisi, sosyolojik, ekonomik, demografik vs. gibi birçok etken göz ardı edilmiş olduğu görülmektedir. Bölgemizde en son Diyarbakır Merkez İlçelerinden Bağlar İlçesi Kaynartepe Mahallesi`nin bir bölümü ile Mardin Merkez İlçelerinden Artuklu İlçesi Saraçoğlu ve Ensar Mahalleleri` nin bir bölümü Riskli alan ilan edilmiştir. Bu 6306 sayılı afet riski atındaki alanların dönüştürülmesine dair kanununa esas kentsel dönüşüm çalışmalarının başlatıldığı açıklanmıştır. TMMOB Diyarbakır İl Koordinasyon Kurulu ve ilgili meslek odalarımız Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Diyarbakır Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Diyarbakır Bağlar Belediyesi ve Mardin Büyükşehir Belediyesi`ne bölgemizde yürütülen kentsel dönüşüm uygulama projelerinin biz meslek odaları ile paylaşılması için bilgi talebinde bulunulmuş buna rağmen herhangi bir bilgi paylaşılmamıştır. Ne yazık ki bu uygulamalar sadece biz meslek odalarından değil yerel halktan ve kent dinamiklerinin tümünden kopuk bir şekilde kapalı kapılar ardında yönetilmektedir. 

Nasıl bir kentsel dönüşüm olmalı sorusuna yanıt oluşturması amacı ile yaptığımız çalıştayda değerlendirmeler sonucunda;

 -Öncelikle, yerel halkın gelmiş olduğu yer, eğitim durumu, yöreden hoşnutluğu, ekonomik durumu, kültürel özellikleri, gelenekleri ve görenekleri, bilinçlilik düzeyi, kullanıcı türünün çeşitliliği vb. dönüşüm alanında alınacak kararları etkilemeli, biçimlendirmeli ve yönlendirmelidir.  

-Kentsel Dönüşüm alanlarında planlamanın ve tasarımın bütüncüllüğü, sürdürülebilirliği, dönüşümün planlamanın doğal bir parçası olarak ele alınabilmesi, yaşam kalitesini ve toplumsal yapının niteliğini yükselten planlama ve tasarım kararları doğrultusunda projeler üretilmelidir.  

-Sosyalleşme, erişebilirlik, yeterli sosyal donatı, belediye hizmetleri, güçlü altyapı, toplu taşım olanakları, fiziksel ve tarihi çevre koruma ve iletişim olanakları iyi değerlendirilmelidir. 

-Kentsel dönüşüm projeleri her şeyden önce ulusal (1961 Anayasası, Anayasası 1982) ve uluslararası hukukta yer alan, ülke olarak taraf olunan ve imzalanan sözleşmelerin ( İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi,  Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, BM Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Uluslararası Sözleşmesi) gereğine uygun olarak Barınma Hakkı ve yeterli yaşam düzeyi gözetilerek yapılmalıdır.  

-İyi bir uygulama, toplumsal sorunları azaltmak, toplumsal kutuplaşmaları ortadan kaldırmak, sosyal programlar aracılığı ile yerel ekonomik kapasiteyi geliştirmek, istihdam olanaklarına kavuşma,  nitelikli konutlarda yaşam şansı, mülkiyet sorunlarının çözümü, alandaki yaşam ve mekân kalitesini alanın sakinleri için iyileştirmek amacı ile yapılmalıdır.  

Tüm bunlarla birlikte yerinden etmenin engellenmesi, alanda yüksek rantın üretiminin engellenmesi, dönüşüm sonrası ortaya çıkan rantın topluma hakça bölüşülmesi, rant dengesinde kamunun lehine gelişim modelleri yaratılması, kamunun üretilen ranttan aldığı payın kamuya geri dönüşü sağlanmalıdır.  

Ne yazık ki ülkemizde kentsel dönüşüm; sistemin yarattığı ekonomik kriz sonucu yoksullaşan topluma herhangi bir yarar sağlamadan yapı odaklı ve kullanıcı değişimi merkezli projeler bütünü olarak karşımıza çıkmaktadır. Özellikle Diyarbakır Sur ve Mardin Nusaybin`de bakanlık eliyle yapılan ve birer kentsel çöküntü alanına dönüşen kentsel dönüşüm projelerinden ders alınması, tüm ülkede ve özellikle Diyarbakır Kaynartepe, Mardin Saraçoğlu ve Ensar Mahallelerinde yapılması planlanan kentsel dönüşüm projelerinin yeni kentsel çöküntü alanlarına dönüşmemesi temennisindeyiz.  

Ülkemizde ve bölgemizde uygulanan kentsel dönüşüm politikalarının yarattığı tahribatlar endişesi ile yaptığımız Kentsel Dönüşüm Çalıştayı`nda bilgi ve tecrübelerini bizimle paylaşan değerli katılımcılarımızdan Pelin Pınar GİRİTLİOĞLU, Erdoğan BALCIOĞLU, Cihan UZUNÇARŞILI BAYSAL, Av. Can ATALAY ve Korkmaz ASLAN` a teşekkürlerimizi sunarız. 

 

TMMOB AMED İKK KENTSEL DÖNÜŞÜM KOMİSYONU

  

 

Okunma Sayısı: 99

Tüm Şube Basın Açıklamaları
Tüm Basın Açıklamaları

 
Copyright © 2007-2021
TMMOB Şehir Plancıları Odası

 
ATATÜRK BULVARI BULVAR APT. 219/ 7 ÇANKAYA/ANKARA
TEL: (+90) 312 418 30 75   FAKS:(+90) 312 417 90 55
e-POSTA: spo@spo.org.tr

Oda aidatlarınızı kredi kartınızla güvenli bir ortamda ödeyebilirsiniz.

ÜYE HAKLARI VE GÜVENLİ AİDAT ÖDEME

Hesap No'larımız:
POSTA ÇEKİ = 107581
İŞ BANKASI =TR 150 00 64 00 000 142 990 496 497
VAKIFBANK =TR 230 00 150 01 58 00 184 530 2308
GARANTİ BANKASI =TR 33 000 62 000 52 80 000 62 99 383

Key Yazılım Çözümleri A.Ş.