Kentler, ortak yaşam alanlarımızın, doğal ve kültürel varlıklarımızın, yani kamusal yaşamın mekânlarıdır. Bu alanların sermaye ve yapılaşma baskısı altında dönüşmesine karşı verdiğimiz mücadele, aynı zamanda kent hakkını ve kamusal yararı savunma mücadelesidir. 

Şehir Plancıları Odası Ankara Şubesi olarak bu mücadeleyi yalnızca mesleki bir sorumluluk olarak değil, kente karşı sorumluluğumuzun bir gereği olarak görüyoruz. Bu kapsamda yürüttüğümüz hukuki mücadelelerde elde ettiğimiz kazanımları, Ankara’nın kamusal alanlarını savunma sürecinin bir parçası olarak kamuoyuyla paylaşıyoruz.

Görsel-1: Medipol Üniversitesine tahsis edilen AOÇ arazisi

• 130117 ada 7 parsel

Etimesgut ilçesi Erler Mahallesi 130117 ada 3 (aktif 7) parsele ilişkin ÇŞİB’nin 2022’de onayladığı 1/10.000 ölçekli KANİP ile 1/1000 ölçekli KAUİP’nin iptali talebiyle açılan davamızda Danıştay İDDK lehimize verilen ısrar kararını doğru bularak planların İPTALİNE karar verdi.

“İdari Hizmet Alanı” kullanımı için önce sit statüsü değiştirilen alanda Mahkeme; planın 2023 Başkent Ankara NİP’ye, 2010 tarihli AOÇ KANİP’ye, planların kademeli birlikteliği ve planlama esaslarına aykırılığını tescillemiş oldu. Danıştay’ın bozma kararına rağmen mahkeme, idari hizmet alanı adı altında Türk-İş’in sendika genel merkezi olarak kullanmayı öngördüğü bu yapının, AOÇ’nin kuruluş ve koruma amacına katkı sağlamadığı yönündeki ısrar kararını onadı.

• 130116 ada 1, 130117 ada 2 ve 6 parseller

130116 ada 1, 130117 ada 2 ve 6 parsellere ilişkin ÇŞİB’nin 2022’de onayladığı 1/10.000 ölçekli KANİP ile 1/1000 ölçekli KAUİP’nin iptali talebiyle açılan davamızda Danıştay, BİM’nin bazı plan hükümlerinin İPTALİNE yönelik verdiği kararı onadı.

Görsel-2: Merkez Ankara arazisi

• 63685 ada 2 parsel

Yenimahalle ilçesi İstasyon Mahallesi 63865 ada 2 parsele ilişkin ÇŞİB’nin 2025’te onayladığı, yapı yüksekliğinin belirlenmesine yönelik 1/5000 ölçekli NİPD ve 1/1000 ölçekli UİPD’nin iptali talebiyle açılan davamızda mahkeme yapı yüksekliği 145,10 metre olarak belirlenen taşınmazı da kapsayacak şekilde ek bilirkişi raporu hazırlanmasını istedi.

Bilirkişi heyeti, yapı yüksekliklerinin belirlenmesinde siluet etkisinin dikkate alınmadığını, kat yüksekliklerinin belirlenmesinde yargı kararıyla iptal edilen yapıların da emsal alınmasının hukuken mümkün olmadığını, plan açıklama raporunda zorunlu analizlere yer verilmediğini ve mevcut yapı yüksekliklerinin imar durumuna aktarılmasının planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olduğunu tespit etti. 

Görsel-3: Saraçoğlu Mahallesi arazisi

Çankaya ilçesi Namık Kemal ve Yenişehir Mahalleleri Saraçoğlu Kentsel Sit Alanı ve Etkileşim Geçiş Sahasına ilişkin 2022’de onaylanan 1/5000 ölçekli KANİP ve 1/1000 ölçekli KAUİP’nin iptali talebiyle açılan davamızda Danıştay, BİM’nin İPTAL kararını onadı.

Kararda planların kademeli birliktelik ilkesinin ihlalinden, eşik analizi ve sentezinin olmamasına kadar bir dizi gerekçe yer aldı. 1979’da 1. derece kentsel sit alanı ilan edilen ve devlet eliyle memurlar için hayata geçirilen ilk toplu konut projesi olan Saraçoğlu Mahallesi’ne ilişkin hazırlanan koruma amaçlı planların şehircilik ilkelerine uygun olmadığı yönünde nihai bir karar daha alınmış oldu.

Görsel-4: Bağlum 1. ve 2. Etap 

• Bağlum 1. ve 2. Etap

Keçiören ilçesi Bağlum 1. ve 2. Etaplara yönelik Keçiören Belediyesinin 2022’de ve ABB’nin 2023’te onayladığı 1/5000 ölçekli NİP ile 1/1000 ölçekli UİP’nin iptali talebiyle açılan davamızda Danıştay, BİM’nin İPTAL kararını onadı.

Kararda; eksik kurum görüşleri, yüksek yoğunluklu konut alanları ile boş parsellerin yapılaşmaya açılması, mahkemenin önceki iptal gerekçelerinin giderilmemesi, dere yataklarına yaklaşma mesafesi içinde yapılaşmaya izin verilmesi, üst ölçekli plana uyumsuzluk, yetersiz sosyal ve teknik altyapı alanları ve ayrıcalıklı imar hakkı yaratılması gibi gerekçelere yer verildi. 

Sonuç

Uzun süredir yürüttüğümüz hukuki mücadelelerde elde ettiğimiz kazanımlar, haklılığımızı bir kez daha ortaya koydu. Bu kazanımların bazılarının kısmi kaldığının ve her zaman mekânda karşılık bulmadığının farkındayız. Ancak yaşanan süreç, Ankara’nın büyük kamusal alanlarının yüksek yoğunluklu yapılaşma baskısı altında olduğunu, koruma alanlarının yok olma tehdidiyle karşı karşıya bulunduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Ayrıca uygulayıcı idareler olarak kamu kurumları ve belediyelerin, mahkemelerin iptal gerekçelerini yok sayarak birbirine benzer planları yeniden üretmesi, kente karşı işlenen suçların sistematikleştiğinin de kanıtıdır.

Bu kazanımların kâğıt üzerinde kalmaması, tüm kamuoyunun ortak mücadelesiyle mümkün. Kamusal yararı ve meslek ilkelerini savundukları için bedel ödeyen meslektaşlarımızın da mücadelesi tam olarak bunun mücadelesidir.

Bu kente ihanet niteliğindeki tüm projeler iptal edilene, kente karşı işlenen suçlar son bulana kadar haklı mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğiz.

Kısaltmalar

ÇŞİB: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı

ABB: Ankara Büyükşehir Belediyesi

KANİP: Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı

KAUİP: Koruma Amaçlı Uygulama İmar Planı

NİPD: Nazım İmar Planı Değişikliği

UİPD: Uygulama İmar Plan Değişikliği

BİM: Bölge İdare Mahkemesi